skip to Main Content

Transporteur der doden

Leeuwarder-april-2010-Dirk-van-Vuure-Foto-Peter-Brom
Dirk van Vuure verzorgt internationale rouwtransporten: “Nabestaanden willen hun overledene zo snel mogelijk terug.”

Vaak blijven ze op de achtergrond, zoals na de aardbeving op Haïti. lnternationaal transport van overledenen is stil en specialistisch werk.

Zijn vorige professie was glossy en flitsend. Dirk van Vuure was autosportfotograaf voordat hij een jaar of tien terug als vierde generatie in het familiebedrijf in Hilversum stapte. Daar leerde hij dat het verzorgen van internationale transporten van overledenen zeker zo dynamisch is als de fotografie. Kijk maar even hoe je het netjes opschrijft, zegt Van Vuure zo nu en dan tijdens een gesprek over zijn werk. Praten over vervoer van stoffelijke overschotten steekt nauw. Het gaat immers over overleden mensen, niet over bakstenen of tulpen. Er zit altijd een emotionele kant aan maar ook een zakelijke en administratieve, weet de directeur. Daarom spreekt hij gewoon van import en export, over getallen, bedragen en dossiers. Netjes en zonder namen te noemen of specifiek te worden. Jaarlijks regelt Van der Heden lnternationale Rouwtransporten en Uitvaartverzorging QRU enige honderden transporten van mensen die in Nederland zijn gestorven en in het buitenland begraven of gecremeerd willen worden. Allochtonen uit Turkije en Marokko die na overlijden terug willen naar eigen land, maken veel gebruik van diensten van eigen organisaties. De import – Nederlanders die in het buitenland zijn overleden en naar eigen land teruggebracht moeten worden- is divers, maar volgt ook trends. Om die bij te houden moet IRU vooral toeristische ontwikkelingen signaleren. Waar vieren veel Nederlanders vakantie? De top-vijf van die landen is ook de top-vijf waar veel landgenoten overlijden.”

Veeleisend
De werkdag is nooit voorbij. Het is altijd wel ergens dag op aarde, vertelt Van Vuure. En dus kan op elk moment, zeven etmalen per week, de telefoon overgaan. De belletjes kunnen overal vandaan komen. Het vereist dat IRU kennis draagt van regelgeving in tal van landen. En je moet je talen kennen, verstand van logistiek hebben, kunnen improviseren. Hartstikke leuk werk, zegt de gewezen autosportfotograaf. Er komen altijd formaliteiten bij kijken. Voor elk transport is een akte van overlijden nodig- de totstandkoming van zo’n document kan van land tot land verschillen-en een lijkenpas. Soms is dat eenvoudig te regelen, soms ligt het ingewikkelder en gaan dagen voorbij voordat het vervoer begint. Terwijl er altijd haast is. Van Vuure: Nabestaanden willen hun overledene zo snel mogelijk terug. En als je zelf met vakantie in het buitenland bent en daar iemand verliest, wit je ook zo snel mogelijk weer naar Nederland. Altijd is er tijdsdruk. Soms gaan er weken overheen. Dan wordt het ook een uitdaging om de dode zo toonbaar mogelijk te houden. Het is immers van groot belang dat nabestaanden thuis hun dierbare nog kunnen zien. Er is misschien niet altijd koeling. Dan moet je lets anders zoeken, zegt Van Vuure. Hij pauzeert even. IJs bijvoorbeeld. Waar je dat vandaan haalt? Misschien is er een visafslag in de buurt? Dat kun je dan proberen.

Thanatopraxie
In andere oorden- veraf en dichtbij-komt er dikwijls een vorm van balsemen aan te pas, zoals ook in Nederland sinds 1 januari is toegestaan. Formeel gaat het in ons land niet om balsemen maar om zogeheten thanatopraxie. Enkele Friese uitvaartondernemers hebben zich er inmiddels in gespecialiseerd. Met die techniek kun je een beperkt aantal dagen snelle ontbinding tegengaan. Dat gebeurt door het bloed uit de aderen te pompen en te vervangen door een conserveringsvloeistof. De kleur kan – cultureel bepaald- van land tot land verschillen: van mooi roze tot zwart. Het is zaak dat nabestaanden vooraf weten wat ze kunnen verwachten. Deze preparatie volstaat niet altijd. Als een overledene door buitenlandse opsporingsinstanties wordt verdacht van betrokkenheid bij criminele zaken, ontstaat een andere situatie. Soms is een autopsie gedaan, zijn aderen beschadigd en kan thanatopraxie niet meer. Dit is natuurlijk niet erg bevorderlijk. Tsja. Als een lichaam in beslag wordt genomen, heb ik daar geen invloed meer op. Dit gebeurt geregeld. Je moet dan vaak lang wachten. Het is wet eens voorgekomen dat nabestaanden dachten dat ze in plaats van hun familielid een onbekende thuisbezorgd kregen. Het is hem niet, hoorden wij dan. Je moet dan rustig blijven en in alle rust het gesprek aangaan. En dan blijkt dat het hem wel is. Gelukkig is het nog nooit fout gegaan.

Netwerk
Het is niet zo dat mensen van IRU na elk telefoontje het vliegtuig pakken om zich naar het buitenland te reppen. Van Vuure en zijn medewerkers blijven in eigen land en maken gebruik van een groot netwerk van internationale contacten. Die agenten bestaan vooral uit buitenlandse uitvaartondernemers, in welk land dan ook. Zij kennen de plaatselijke situatie, gewoonten en regels. ln Haïti, waar na de aardbeving niets meer werkte, maakten we, gebruik van contacten in buurlanden. Vanuit Nederland zorgen wij voor de coördinatie. In de Europese buurlanden maakt IRU gebruik van vervoer per auto. Elders komt het vliegtuig in beeld. Als een lichaam op een luchthaven in Duitsland, België of Frankrijk arriveert, stuurt Van Vuure daar soms ook een wagen naartoe. Dit gaat sneller dan wachten op een ‘overstap’ naar Schiphol. Als een lichaam eenmaal in Nederland is, komen plaatselijke uitvaartondernemers of -verenigingen in actie. Het werk in Hilversum zit er dan weer op. Hoewel Van der Heden zelf ook uitvaarten verzorgt.

Alarmcentrales
De internationale tak van de onderneming is geen vier generaties oud. De grote alarmcentrales die er nu zijn, waren er een jaar of clertig nog niet of nauwelijks. Veel liep via reisbureaus, die dat maar lastig vonden. Het was Dirks vader die het gat in de markt zag. Hij knoopte nauwe contacten aan met de alarmcentrales: ANWB, Eurocross, SOS, Mondial, Europ Assistance. Via deze centrales, die zelf ook weer hun internationale contacten hebben, krijgt de transporteur in Hilversum vanzelf een seintje als er werk aan de winkel is. De kosten kunnen flink oplopen, afhankelijk van waar men overlijdt. Als dit in België gebeurt, bedraagt de rekening misschien zo’n € 1250. En Duitsland is anders dan Laos. Maar gemiddeld gaat het al gauw om €4500 tot €5000. En in een land als China soms nog om veel meer. Wat ook kan, zegt Van Vuure, is kiezen voor begraven of cremeren in het buitenland of voor opgraven elders en herbegraven in Nederland. Vee! gebeurt dit niet. Dat is echt een niche in een niche. Want ja, het is een deelmarkt waarmee wij ons bezig houden. Meestal zonder dat we in beeld komen.

Auteur: Atze Jan de Vries
Bron: Leeuwarder, april 2010)
Foto: Peter Brom

Back To Top
×Close search
Zoeken

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. Bekijk onze Privacyverklaring. Meer info

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten